Patiënten informatie (dutch)

Acuut Lever Falen (ALF) is een syndroom dat wordt veroorzaakt door het massaal afsterven van levercellen – meer dan 70% – in een van tevoren gezonde lever. Gezonde personen kunnen door ALF binnen enkele dagen in een levensbedreigende situatie terecht komen.
ALF kan worden veroorzaakt door een aandoening, zoals acute virale hepatitis, geneesmiddel overgevoeligheid en het eten van giftige paddenstoelen (amanita phalloides). Ook een overdosis aan paracetamol kan dit syndroom veroorzaken. Echter in 15 – 25% van de gevallen bij volwassenen en tot 50% van de kinderen kan er geen oorzaak worden aangetoond.

De ALF-patient krijgt ernstige leverfunctie stoornissen, die o.a. door ophoping van schadelijke stoffen in het bloed, de werking van de hersenen negatief beïnvloeden: de patiënt wordt verward en raakt versuft. Als de situatie verder verslechtert, kunnen andere organen ook uitvallen, zoals de nieren en de longen. Uiteindelijk zal de patiënt in een coma terecht komen en sterven.
De enige remedie is een spoedlevertransplantatie. Zonder transplantatie is de sterfte hoog:
60 – 85%, afhankelijk van de oorzaak. Met tijdige lever transplantatie is de sterfte minder dan 30%.
Gelukkig is ALF in Nederland betrekkelijk zeldzaam: circa 50 gevallen per jaar.
Levertransplantatie heeft echter ook nadelen. Er is niet altijd tijdig een donorlever beschikbaar, de chirurgische ingreep is niet geheel zonder risico en ter voorkoming van afstoting moet de patiënt levenslang afweer onderdrukkende medicijnen slikken, die ook schadelijke bijwerkingen kunnen hebben.

De lever heeft van zichzelf een groot herstelvermogen. Echter dit kost tijd en dat heeft een ALF-patiënt niet. Wereldwijd wordt er daarom hard gewerkt aan de ontwikkeling van een kunstlever, gelijk een dialyseapparaat voor de nieren. Door de ALF patiënt aan een dergelijke kunstlever te koppelen buiten het lichaam kan tijd gewonnen worden, ofwel voor de komst van de donorlever, ofwel voor voldoende herstel van de eigen lever, waardoor een transplantatie overbodig kan worden.

Het AMC werkt sinds 1995 aan de ontwikkeling van een bio-artificiële lever, de zogenaamde AMC-BAL.
De AMC-BAL, een bioreactor gebaseerd op een grote hoeveelheid goed funktionerende, vers geïsoleerde varkens levercellen is rond het jaar 2000 met succes toegepast bij 14 patiënten met ALF. Bij dertien patiënten is succesvol de periode overbrugd naar een transplantatie. Één patiënt genas uit zichzelf en hoefde geen transplantatie te ondergaan. (van de Kerkhove e.a. 2002). Echter, sinds 2004 is in Europa de behandeling van patiënten met vitale varkens levercellen niet meer toegestaan, o.a. vanwege het potentiële gevaar dat er virussen afkomstig van de gebruikte varkenscellen op de mens zouden kunnen overgaan.
Om deze reden heeft het onderzoeksteam van het AMC nu een BAL ontwikkeld die gebaseerd is op een menselijke levercellijn: HepaRG.
De AMC-HepaRG-BAL heeft zijn effectiviteit en veiligheid al getoond in ratten met ALF (Nibourg e.a. 2012).

Met een grote subsidie van de Europese Commissie gaan 5 partners (AMC, HepArt Medical Devices, PharmaCell (allen Nederland), Biopredic (Frankrijk) en de Universiteit van Edinburgh (Schotland)) nu de veiligheid en effectiviteit aantonen: eerst in grote proefdieren, varkens met ALF (Edinburgh) en vervolgens in ALF-patiënten in twee academische ziekenhuizen: het AMC en de Royal Infirmary van Edinburgh.
BALANCE is het acroniem van dit EU-project.
De verwachting is dat de eerste resultaten bij patiënten begin 2015 gerapporteerd kunnen worden.

Referenties
Van de Kerkhove, Di Florio E, Scuderi V et al . Phase 1 clinical trial with the AMC-bioartificial liver. Int J. Artif Organs 2002; 25:950-959.
Geert A.A. Nibourg, Robert A.F.M. Chamuleau, Tessa V. van der Hoeven, Martinus A.W. Maas, Mariette T Ackermans, Ronald P.J. Oude Elferink, Thomas M. van Gulik, Ruurdtje Hoekstra. Human hepatoma cell line HepaRG based bioartificial liver therapy increases survival time in rats with acute liver failure. PlosOne 2012; 7(6):e38778